Skip to main content
scns

hindi-SCNS

*/ भौतिकी_विज्ञान_के_विद्यालय,_सेंटर_फॉर_बायोटेक्नोलॉजी,_पर्यावरण_विज्ञान_का_विद्यालय_और_जीवन_विज्ञान_के_विद्यालयों_में_बहुत_से_समूह_हैं_जो_सक्रीय_रूप_से_अनुसंधान_कार्य_कर_रहे_हैं_जो_नैनोसाईंस_एंड_टेक्नोलॉजी_के_कई_पह्लुयों_को_छूता_है|_हालांकि,तालमेल_पूरी_तरह_से_गायब_है_यद्यपि_सहयोग_व्यक्तिगत_स्तर_पर_सीमित_है|_जेएनयू_के_पास_अन्तःविषय_अनुसंधान_की_संस्कृति_का_अपने_लोकाचार_में_शामिल_होने_का_फायदा_है,_यह_स्वाभाविक_है_की_नानोसाईंस_एंड_टेक्नोलॉजी_जैसा_विषय_बहुत_देर_होने_से_पहले_ही_अकादमिक_कार्यक्रम_के_बीच_में_आ_जाता_है|_इसी_भावना_में,_एक_एडवाइजरी_समिति_जिसमे_६_वैज्ञानिक_थे_का_२००६_में_गठन_(प्रो._एच.बी.बोहिदार_की_अध्यक्षता_में)_जेएनयू_में_ऐसी_गतिविधियों_के_शुरू_होने_की_सम्भावना_को_खोजने_के_लिए_हुआ_था|_एडवाइजरी_समिति_रिपोर्ट_महाविद्यालय_को_सौंपी_गयी_जिसमें_जेएनयू_में_नैनोसाईंस_केंद्र_बनाने_की_स्पष्ट_रूप_से_सिफारिश_की_गयी_थी|

नैनो-साईंस_का_सार,_मॉलिक्यूलर_स्तर_पर_काम_करने_की_क्षमता,मौलिक_रूप_से_नए_मॉलिक्यूलर_ढाँचे_के_द्वारा_एटम_बाई_एटम_विशाल_संरचना_करना,_है|_उनके_अद्वित्य_गूणों_को_नियंत्रण_संरचनायों_और_उपकरणों_को_एटॉमिक,_मॉलिक्यूलर_और_सूपरामॉलिक्यूलर_स्तर_पर_प्राप्त_करके_उसका_लाभ_उठाना_और_कुशलतापूर्वक_निर्माण_बनाने_को_सीखना_और_इन_रचनायों_को_इस्तेमाल_करने_का_उद्देश्य_है|_इसलिए,_नैनो-सईन्सेज़_एंड_टेक्नोलॉजी_के_साथ,_हम_यह_ऑप्टिमाइज़_करने_की_कोशिश_करते_हैं_की_हम_विज्ञान_के_बारे_में_क्या_जानते_हैं_और_समस्याओं_को_सुलझाने_के_लिए_कैसे_इस_ज्ञान_का_इस्तेमाल_करते_हैं|

दि_स्पेशल_सेंटर_फॉर_नैनोसाईंस_(एससीएनएस)_की_स्थापना_जेएनयू_में_साल_२०१०_के_दौरान_यूजीसी_के_XIवीं_पंचवर्षीय_योजना_के_तहत_पूर्ण_समर्थित_प्रोग्राम_की_तरह_हुआ_था|_मानव_संसाधन_विकास_की_ओर_ख़ास_ध्यान_देने_की_ज़रूरत_है|_नैनो-ईनिशियेटिव_प्रोग्राम_के_कार्यान्वयन_के_लिए_बहुआयामी_दृष्टिकोण_में_प्रशिक्षित_नयी_पीढ़ी_के_कर्मियों_की_ज़रूरत_होगी|_नैनो-स्केल_के_अवधारणाओं_की_पढ़ाई_ज़रूर_शुरू_होनी_चाहिए_और_शिक्षा_व्यवस्था_में_कम_से_कम_स्नातक_स्तर_से_समझना_जारी_कर_देना_चाहिए|_जो_रोड-मैप_परिकल्पित_किया_गया_है_उसमें_इस_क्षेत्र_में_अन्तःविषय_शिक्षण_और_अनुसंधान_प्रोग्राम_को_तुरंत_प्रोत्साहित_करके_क्षमता_निर्माण_करना_है|

 
प्रकाशन

मोमबत्ती_कालिख,_पी_कुमार_और_एब_बोहिदर,_(2012)_से_गैर_क्रियाशील_कार्बन_नैनोकणों_के_शारीरिक_और_प्रतिदीप्ति_विशेषताओं।_ विलायक_polarity,_प्रतिदीप्ति_जीवनकाल_और_शराब_समाधान,_पी_कुमार_और_एब_बोहिदर,_जे_प्रतिदीप्ति,_(2012),_22,_865-870_के_स्थूल_चिपचिपाहट_के_बीच_यूनिवर्सल_सहसंबंध।

अधिक_पढ़ें...
पेटेंट

"संयुक्त_राष्ट्र_के_क्रियाशील_कार्बन_नैनोकणों_तत्संबंधी_प्रतिदीप्ति_लक्षण,_तैयार_करने_की_विधि_है,_और_Bioimaging_और_विलायक_सेंसिंग_एजेंटों_के_रूप_में_उनके_उपयोग"।_भारतीय_पेटेंट_Appl।_सं_2184_/_डेल_/_2010_और_पीसीटी_/_इन-2,011-00,610_(एब_बोहिदर_और_प्रदीप_कुमार)

अधिक_पढ़ें...
अध्ययन_के_कार्यक्रम

केंद्र_अंत_में_नेनौसाइंस_के_क्षेत्र_में_विशेष_विषय_पाठ्यक्रम_की_पेशकश_करेगा।_एक_पीएच.डी._कार्यक्रम_भविष्य_में_परिकल्पित_है_।

अधिक_पढ़ें...
विभाग_प्रोफ़ाइल