Skip to main content
*/
भारत_में_सार्वजनिक_नीति_और_कानूनी_सुधार_का_मेनिफोल्ड_एजेंडा_कई_क्षेत्र_में_पर्याप्त_शोध_के_अभाव_में_शक्तिहीन_बना_रहा_जो_भारतीय_नागरिकों_की_रोज़मर्रा_की_जिंदगी_पर_प्रभाव_डालता_है|अपनी_स्थापना_के_समय_से,_कानून_और_शासन_के_अध्ययन_के_केंद्र_ने_जांच_करने_का_नया_तरीका_शुरू_किया_है_कि_कैसे_कानून_से_शासन_स्थिर_होता_है_और_कैसे_यह_अभ्यास_कानून_को_आगे_प्रतियोगिता_के_लिये_खोलता_है|_केंद्र_ने_अनुसन्धान_को_तैयार_करने_और_कानून_और_शासन_के_सम्बन्धों_पर_शिक्षण_के_लिए_बहुआयामी_दृष्टिकोण_अपनाया_है|
शासन_का_अध्ययन,_इसके_विभिन्न_प्रकार_में_और_अलग_अलग_साईट_पर,_समकालीन_समस्याओं_के_लिए_केन्द्रीय_है:_सार्वजनिक_संस्थानों_और_सार्वजनिक_कानून_में_सुधार,_प्रक्रियाओं_का_निर्माण_और_स्थापना_और_नियम_जो_अधिक_प्रभावकारी,पारदर्शी_और_जवाबदेही_हो,और_शासन_को_लोकतंत्र_और_नागरिक_समाज_को_मज़बूत_करके_और_समावेशी_और_भागीदारी_बनाने_की_चुनौती|
केंद्र_का_अन्तः_विषय_फोकस_इस_बात_पर_है_कि,_महत्वपूर्ण_सार्वजनिक_विज्ञान_का_दृष्टिकोण_अपने_प्रयासों_से_यह_पता_लगाता_है_कि_कैसे_कानून_और_शासन_का_अभ्यास_राजनीति,आर्थिक,सामाजिक,_और_ऐतिहासिक_प्रक्रियाओं_में_एम्बेडेड_है,_कैसे_शासन_का_अभ्यास_विभिन्न_साईट_जो_सरकार,नौकरशाही,न्यायपालिका_से_लेकर_परिवारों_तक_छितरी_हुई_है,सामजिक_कानूनी_प्रक्रियाएं_जो_न्याय_से_रोकती_है_या_पहुँच_प्रदान_करती_हैं,और_राजनितिक-न्यायिक_शासन_में_सरकारीता,सम्प्रभुता_और_अधिकारों_के_विचार|
न्याय,न्यायपरस्ता,और_स्वतंत्रता_के_प्रामाणिक_आदर्श_इस_प्रकार_से_मौजूदा_संस्थानों_और_कानून_और_शासन_के_अभ्यासों_पर_केंद्र_के_महत्वपूर्ण_पूछताछ_पर_झुकाव_डालता_है|_यह_इसी_स्वभाव_से_है_कि,_केंद्र_के_अकादमिक_प्रोग्राम_इन_क्षेत्रों_में_विद्वानों_के_अनुसन्धान_पैदा_करता_है,_यह_सिद्धांतों_को_भी_शासन_की_प्रथा_में_बदलना_चाहता_है,_और_वाद-विवाद_की_शुरुआत,अनुसन्धान_को_साझा_करना_और_अकादमी,सरकार,नागरिक_समाज_और_अंतर्राष्ट्रीय_एजेंसीज_के_वार्ता_के_लिए_मंच_प्रदान_करना|
एक_दशक_में_जबसे_यह_अस्तित्व_में_आई_है_कानून_और_शासन_के_अध्ययन_के_केंद्र_ने_कम_से_कम_3_विशेषताओं_को_विकसित_कर_लिया_है_जो_इसे_बौधिक_परिदृश्य_का_विशिष्ट_हिस्सा_बनाता_है|_पहला,_केंद्र_स्पष्ट_रूप_से_अन्तः_विषय_है,_जो_अपने_संकाय_और_उसके_छात्र_संगठन_के_साथ_ही_साथ_शिक्षण_और_अनुसन्धान_प्रोग्राम_जिसको_इसने_बढ़ावा_दिया_है_की_विविध_अकादमिक_प्रशिक्षण_से_साबित_होता_है|_दूसरा,_केंद्र_ने_उस_स्थान_की_तरह_अपनी_प्रतिष्ठा_विकसित_की_है_जहाँ_अकादमिक_कठोरता_को_नीती_और_वकालत_पर_प्रतिबिम्ब_से_जोड़ा_जा_सकता_है|_तीसरा,_केंद्र,_औपचारिक_कानूनी_ढाँचे_और_अभ्यास_में_शासन_के_बीच_कड़ी_को_समझने_के_लिए,_केंद्र-बिंदु_बन_गया_है|
पूरी_तरह_से_जवाहरलाल_नेहरु_महाविद्यालय_के_साथ_होने_की_वजह_से,_केंद्र_विभिन्न_प्रकार_की_पृष्ठभूमी-_क्षेत्रीय,सामाजिक-आर्थिक_और_अकादमिक,_के_छात्रों_को_अपनी_ओर_खींचता_है|_इसके_छात्र_महाविद्यालय_द्वारा_आयोजित_अखिल-भारतीय_परीक्षा_जो_पूरे_भारत_में_71_केन्द्रों_और_नेपाल_में_1_केंद्र_पर_होती_है_उसके_द्वारा_चुने_जाते_हैं|_केंद्र_बड़ी_संख्या_में_विदेशी_छात्रों_को_भी_आकर्षित_करता_है,_जिनमें_से_कुछ_पाठ्यक्रम_में_भाग_लेते_हैं_और_बहुत_से_अनुसन्धान_सम्बद्धता_चाहते_हैं|_कुछ_महाविद्यालय_जिसके_छात्र_केंद्र_और_उसके_विभाग_से_अनुसंधान_करने_के_लिए_सम्बद्ध_हैं_वो_हैं-जोहन्स_होपकिंस_यूनिवर्सिटी,प्रिन्सटन_यूनिवर्सिटी,स्तान्फोर्ड_यूनिवर्सिटी,दि_यूनिवर्सिटी_ऑफ़_विस्कॉन्सिन_मैडिसन_में,दि_यूनिवर्सिटी_ऑफ़_जिनेवा,थे_यूनिवर्सिटी_ऑफ़_जुरिच,पेरिस-II,यूनिवेर्सिते_पेरिस_X_नन्तेर्रे,ग्रेजुएट_इंस्टिट्यूट_ऑफ़_इंटरनेशनल_एंड_देवेलप्मेंट_स्टडीज,जिनेवा,यूनिवेर्सिता_दि_रोमा_ला_सपिएन्ज़,रोम,_और_किंग’स_कॉलेज,लन्दन|
केंद्र_ने_सफलतापूर्वक_शैक्षणिक_नवाचार_का_प्रयास_किया_है|_वैकल्पिक_पाठ्यक्रम_की_इसका_शिक्षण_मोटे_तौर_पर_सेमिनार_प्रारूप_में_होता_है_जहाँ_छात्र_कक्षा_से_पहले_पढ़ते_हैं,प्रस्तुति_तैयार_करते_हैं_और_कक्षा_में_चर्चा_में_शामिल_होते_हैं|_विभाग_ऑडियो-विजुअल_सामग्री_का_भी_इस्तेमाल_करता_है_जैसे_की_वृत्तचित्र_और_फीचर_फिल्में|_कुछ_देशों_में,_ओपन-बुक_परीक्षा_भी_आयोजित_की_जाती_है|
कानून_और_शासन_के_अध्ययन_का_केंद्र_उपयोगी_और_पारस्परिक_रूप_से_समृद्ध_अकादमिक_सहकार्यता_में_प्रवेश_कर_गया_है_जिसके_साथ_विभिन्न_संस्थान_हैं|_इनमें_दि_यूनिवर्सिटी_ऑफ़_वार्विक,दि_यूनिवर्सिटी_ऑफ़_एसेक्स,दि_यूनिवर्सिटी_ऑफ़_सिडनी_और_दि_यूनिवर्सिटी_ऑफ़_न्यू_साउथ_वेल्स_शामिल_है|